احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
85
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
تمايلات جنسى ظاهر نمىگردد ، ريش و سبيل در ذكور و پسران نمىرويد و پستان دختران بزرگ نمىشود . در صورتى كه هيپوفيز بعد از بلوغ و رشد كاملا دچار عارضه شديد گردد پس از مدتى بسيار كم و كوتاه عادت ماهيانه در زن از بين مىرود و پستان كوچكتر مىشود و بارورى بانوان غير ممكن مىگردد و چين و چروك بسيار در صورت پديد مىآيد . در مردان امور جنسى و تناسلى مختل مىگردد و بهطور قابل ملاحظهاى كاهش مىيابد . فعاليت زياد و پركارى هيپوفيز سبب بزرگ شدن بىقواره دست و پا و استخوانهاى صورت بهخصوص فك تحتانى مىگردد كه اين وضع را آكرومگالى مىنامند . از طرف ديگر به علت تحريك شديد و بدون علت ساير غدد درونريز عوارض مربوط به پركارى آن غدد را نيز سبب مىشود . 2 - غدهى تيروئيد : اين غده به شكل نيم حلقه و در جلوى گردن يعنى در نقطهاى كه زيبائيش آرزوى هر زنى است قرار دارد . غالبا ديدهايد كه دختران جوان در اوائل بلوغ و خانمهاى نسبتا مسن در شروع دورهى يائسگى در جلوى گردن خود برآمدگى مختصرى دارند . علت اين برآمدگى همان غدهى تيروئيد مىباشد كه گواتر ناميده مىشود . هورمونهاى مترشح به وسيلهى تيروئيد تا قبل از بلوغ در نمو اندام و تكامل شعور نقش مهمى را به عهده دارند اگر كودكى به علت بيمارى يا جراحى يا مادرزادى از هورمونهاى اين غده محروم گردد نمو جنسى و مغزيش متوقف مىشود ، پوست متورم ، پرچروك و موها خشك و شكننده مىگردد . به همين جهت مادرها بايد نسبت به نمو جسمى و روحى كودكان و اطفال خود توجه كامل داشته باشند و اگر احساس كردند كه فرزندانشان نسبت به همسالان خود عقبافتادگى يا عقبماندگى روحى و جسمى دارند با پزشك متخصص مشورت كنند زيرا با درمان منظم و بهموقع ، كاملا مىتوان از عوارض اين بيمارى جلوگيرى به عمل آورد . تيروئيد بعد از بلوغ نقش مهمى در تنظيم تخمدانها ، بارورى و شير دادن خانمها دارد . خانمها بايد توجه داشته باشند كه بيش از مردان در معرض ابتلاء به بيمارىهاى تيروئيد مخصوصا پركارى آن هستند . يكى از عواملى كه در پيدايش بيمارى گواتر تأثير بسيار دارد تحريكات دايمى اعصاب و ناراحتىهاى روحى است . معمولا گواتر گريبانگير خانمهايى مىباشد كه اخلاقا عصبى ، بدبين ، حساس ، حسود ، داراى زندگى نامرتب و غير عادى و پرتنش مىباشند . اين روش زندگى كردن به روحيه خانمها فشار مىآورد ، خانمها را خواهناخواه به بيمارى گواتر مبتلا خواهد ساخت . غدهى تيروئيد در چاقىهاى مفرط و لاغرىهاى بيش از اندازه نقش مهمى بازى مىكند . 3 - غدههاى فوق كليه به اندازهى يك لوبيا و در قطب فوقانى كليهها در محفظهى مخصوصى قرار دارند و هيچگونه رابطهاى از لحاظ تشريحى با كليهها ندارند . در بيان اين غدد كافى است گفته شود كه ادامهى زندگى بدون وجود غدد فوق كليه براى انسان محال است . در چند سال اخير در اثر كشف فرمول شيميايى و خواص هورمونهاى غدد فوق كليوى تحولى عظيم در علم پزشكى و درمانهاى صعب العلاج به وجود آمده است . تعداد هورمونهاى غدد فوق كليه بسيار زياد است و تاكنون به خواص 30 هورمون آن پى بردهاند . اگر به عللى اعمال غدد مذكور مختل گردد ، موجب خستگى جسم ، بىاشتهايى ، لاغرى ، پايين آمدن فشار خون ، اختلالات عادت ماهيانه در زنان ، كم شدن تمايلات جنسى در مردان ، كمخونى ، بىحوصلگى و امثال اينها مىگردد . اگر غدد مذكور بيش از اندازه كار كند چاقى مفرط در بعضى از نقاط بدن و ناراحتىهاى استخوانها ، پرمويى ، اختلالات قاعدگى در زنان و بالا رفتن فشار خون حاصل مىشود . بايد متذكر شوم كه امروزه خوشبختانه بيمارىهاى غدد مترشحه